Vietnam Museum of Ethnology, Nguyen Van Huyen St, Cau Giay Dist, Hanoi.
Hotline: 0981 20 29 25 - 0981 20 29 22

Tin tức

4 Điểm tạo nên nét độc đáo trong loại hình nghệ thuật múa rối nước

Là người Việt Nam, khi nhắc tới loại hình nghệ thuật sân khấu dân gianmúa rối nước chắc hẳn ai cũng biết. Có lẽ, đó như một món ăn tinh thần ý nghĩa, đi sâu vào tiềm thức của nhân dân tự bao giờ không biết. Gọi là món ăn tinh thần vì trò rối nước đem lại tiếng cười sảng khoái, tính nhân văn giúp người xem quên đi những lo âu, căng thẳng của cuộc sống thường ngày. Điều kì diệu trong môn nghệ thuật có từ lâu đời, vẫn tồn tại cho đến ngày nay là bởi 4 điểm đặc biệt dưới đây:

Thủy đình nơi diễn ra các hoạt động biểu diễn rối nước
Thủy đình nơi diễn ra các hoạt động biểu diễn rối nước

Lịch sử lâu dài gắn liền với môn nghệ thuật rối nước

Theo chân các phường rối, sinh ra từ làng nghề có truyền thống múa rối nước, tham dự buổi biểu diễn nghệ thuật trong Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Khi được hỏi về lịch sử ra đời của môn nghệ thuật sân khấu đặc biệt này ai cũng không rõ về thời gian chính xác, chỉ biết nghệ thuật rối nước được truyền lại từ thời ông bà tổ tiên. Vì thế cho đến nay, các nhà nghiên cứu văn hóa nghệ thuật truyền thống đã khẳng định: Chứng cứ ghi chép về múa rối nước của Việt Nam được tìm thấy duy nhất trên tấm bia đá tại chùa Long Đọi Sơn.

Tấm bia đá khắc chứng cứ duy nhất về sự ra đời của môn rối nước
Tấm bia đá khắc chứng cứ duy nhất về sự ra đời của môn rối nước

Trên tấm bia tháp Sùng Diện Thiên Linh, dựng năm 1122 đời vua Lý Nhân Tông, tại đó có khắc những dòng chữ miêu tả về một buổi biểu diễn múa rối nước trong lễ mừng thọ vua Lý Nhân Tông. Cho thấy, thời ấy múa rối nước đã có nhiều trò như trọi trâu, trích đoạn tích cổ… Điều đó, chứng tỏ nghệ thuật rối nước ở thời Lý đã phát triển và đạt đến trình độ diễn xuất thuần thục. Như vậy, múa rối nước có thể có từ thế kỉ thứ XI, thứ X hay còn sớm hơn nữa.

Trò múa rối nước ra đời trong một hoàn cảnh vô cùng đặc biệt

Nhân dân ta với nền nông nghiệp trồng lúa đã đạt đến trình độ văn minh. Hơn nữa, vì tính thời vụ của mùa màng và nỗi mệt nhọc vất vả của người nông dân nên múa rối nước ra đời như một trò chơi giải trí, trong những lúc nông nhàn. Những làn điệu dân ca, những hình ảnh làng quê thân thuộc, được đi vào Tấm bia đá khắc chứng cứ duy nhất về sự ra đời của môn rối nước một cách thi vị.

Hình ảnh lao động hăng say của người nông dân
Hình ảnh lao động hăng say của người nông dân

Ban đầu, khi rối nước chưa phát triển, cây đa, bến nước, sân đình là trung tâm  làng quê sẽ là nơi diễn ra các trò rối nước. Sau này khi rối nước đạt đến trình độ đỉnh cao thì chùa, miếu,.. hay tại các lễ hội thường được dựng lên những thủy đình phục vụ cho không gian sân khấu múa rối.

Toàn cảnh thủy đình nơi diễn ra trò múa rối
Toàn cảnh thủy đình nơi diễn ra trò múa rối

Nội dung thể hiện của môn nghệ thuật múa rối phong phú

Nét độc đáo trong loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian không chỉ bởi không gian nước đặc biệt mà đó còn là nội dung đa dạng đi sâu vào tâm thức của mỗi lứa tuổi. Đối với những người đứng tuổi họ sẽ thích xem những màn biểu diễn có sự kết hợp với tích xưa hay hòa mình vào những vở kịch mang màu sắc lịch sử về truyền thống yêu nước, thương nòi của cha ông ta.

Hình ảnh oai phong của các vị tướng trong lúc trả gươm thần được thể hiện chân thực
Hình ảnh oai phong của các vị tướng trong lúc trả gươm thần được thể hiện chân thực

Còn đối với các em nhỏ trò múa rối nước sẽ hay hơn khi tái hiện lại những trò chơi như chọi trâu, những trích đoạn phim Tây Du Ký,…

Hình ảnh vợ chồng bác nông dân dẫn trâu ra đồng
Hình ảnh vợ chồng bác nông dân dẫn trâu ra đồng

Dù là lứa tuổi nào đi chăng nữa, thì bao giờ nội dung mà trò múa rối nước muốn thể hiện cũng đều có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, hướng con người ta đến “ Chân, thiện, mỹ”.

Cách thức tiến hành hoạt động múa rối nước

Con rối được làm bằng thân cây sung, bởi đặc tính của gỗ sung là nhẹ, thân mềm và có khả năng chịu các tác động của ngoại lực. Dưới bàn tay khéo léo của người nghệ nhân các hình thù được tạc và gọt rũa một cách tỉ mỉ. Sau đó, được sơn và phủ một lớp bóng ra ngoài, các hình thù mang tính hài, tính đặc trưng cao.

Những nhân vật rối được thể hiện một cách sinh động
Những nhân vật rối được thể hiện một cách sinh động

Phần thân rối nổi lên mặt nước thể hiện hình dáng và tính cách nhân vật, còn phần đế là phần chìm dưới mặt nước giữ cho rối nổi bên trên và là nơi lắp máy điều khiển cho quân rối cử động.

Máy điều khiển và kỹ xảo điều khiển trong múa rối nước tạo nên hành động của quân rối nước trên sân khấu, đó chính là cái hay của môn nghệ thuật này.

Thủy cung, được trang trí và lấy bối cảnh phù hợp với nội dung mà trò múa rối nước thể hiện. Các nghệ nhân đứng sau tấm mành là những người tạo nên sự thành công của mỗi vở diễn. Họ kết hợp một cách ăn ý, hài hòa trong việc điều khiển dây, sào để các nhân vật bên ngoài được phô trương hết tính cách của mình.

Một trong những người âm thầm tạo nên sự thành công của buổi diễn
Một trong những người âm thầm tạo nên sự thành công của buổi diễn

Một điều nữa làm nên sự thành công của vở diễn là âm thanh, ánh sáng và lời thoại giúp truyền tải nội dung một cách chân thực ý nghĩa nhất.

Với mong muốn giữ gìn và phát huy giá trị cốt lõi của nghệ thuật sân khấu rối nước và mang lại những phút giây mang tính giáo dục, giải trí cao. Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam hàng tuần, luôn có các buổi biểu diễn do các nghệ nhân đến từ các phường rối dân gian có lịch sử hàng trăm năm. Hy vọng sẽ nhận được sự quan tâm của những người yêu mến nghệ thuật dân tộc.

⇒ XEM THÊM TẠI: SỰ KHÁC BIỆT ĐẾN TỪ RỐI NƯỚC LONGLINK TẠI BẢO TÀNG DÂN TỘC HỌC VIỆT NAM

NHẬN QUÀ ĐẶC BIỆT KHI ĐĂNG KÝ
XEM RỐI NƯỚC NGAY HÔM NAY !

  • Hỗ trợ trực tuyến 24/24
    0981 20 29 25
  • Hỗ trợ trực tuyến 24/24
    0987 44 66 99